درمان میکروبیوم روده یکی از موضوعاتی است که این روزها توجه بسیاری از افرادی که با مشکلات گوارشی، اضافه وزن یا ضعف سیستم ایمنی دستوپنجه نرم میکنند را به خود جلب کرده است. روده انسان میزبان میلیاردها باکتری، قارچ و میکروارگانیسم است که مجموعه آنها را میکروبیوم روده مینامند. سلامت این مجموعه تأثیر مستقیمی بر هضم غذا، جذب مواد مغذی، وضعیت پوست، خلقوخو و حتی وزن بدن دارد. در طب سنتی و اسلامی، قرنها پیش از آنکه علم پزشکی نوین نام میکروبیوم را بر زبان بیاورد، به تعادل مزاج دستگاه گوارش و اهمیت آن در سلامت کل بدن توجه ویژهای شده بود. در این مقاله با مرتضی میرصالحی، متخصص و مدرس طب سنتی و اسلامی با بیش از 10 سال سابقه فعالیت، همراه باشید تا هم با مفهوم میکروبیوم روده آشنا شوید و هم روشهای درمان و تقویت آن را از نگاه طب سنتی بشناسید.
میکروبیوم روده چیست؟
میکروبیوم روده به مجموعهی تریلیونها باکتری، قارچ و میکروارگانیسمی گفته میشود که در دستگاه گوارش، بهخصوص روده بزرگ، زندگی میکنند. این جمعیت میکروبی را گاهی فلور روده هم مینامند. بخشی از این باکتریها مفید هستند و در هضم غذا، ساخت ویتامینها و تنظیم سیستم ایمنی نقش دارند؛ بخشی دیگر بیماریزا هستند و در حالت طبیعی، جمعیتشان توسط باکتریهای مفید کنترل میشود. وقتی این تعادل به هم بخورد، پزشکان به آن دیسبیوزیس میگویند؛ در طب سنتی از آن با عنوان سستی و سردی معده و روده یا غلبه اخلاط فاسد یاد میشود.
علائم میکروبیوم روده به هم خورده
علائم میکروبیوم روده معمولاً آرامآرام خودشان را نشان میدهند و خیلی وقتها با مشکلات گوارشی ساده اشتباه گرفته میشوند. مهمترین علائم کمبود باکتری مفید روده عبارتاند از:
- نفخ مکرر و دلدرد بعد از غذا؛
- یبوست یا اسهال متناوب و بینظم؛
- ریفلاکس و ترشکردن معده؛
- خستگی مزمن و بیحوصلگی بدون دلیل مشخص؛
- حساسیتهای غذایی جدید یا عدم تحمل برخی خوراکیها؛
- مشکلات پوستی مثل جوش و اگزما؛
- تغییرات خلقی، اضطراب یا افت تمرکز.
ارتباط روده و مغز آنقدر نزدیک است که پزشکان از عبارت محور روده-مغز استفاده میکنند؛ به همین دلیل بسیاری از بیمارانی که به میرصالحی مراجعه میکنند، در کنار مشکل گوارشی از اضطراب و بیخوابی هم شکایت دارند.
میکروبیوم روده و لاغری
یکی از پرسشهای پرتکرار مراجعهکنندگان درباره ارتباط میکروبیوم روده و لاغری است. مطالعات نشان دادهاند ترکیب باکتریهای روده در افراد چاق با افراد دارای وزن طبیعی متفاوت است. برخی گونههای باکتریایی توانایی بیشتری در استخراج انرژی از غذا دارند و میتوانند اشتها و ذخیره چربی را تحت تأثیر قرار دهند. به همین دلیل، خیلی از افرادی که با وجود رژیمهای سخت وزن کم نمیکنند، در واقع نیاز به اصلاح فلور روده دارند، نه صرفاً کاهش کالری. در طب سنتی نیز اصلاح مزاج معده و تقویت قوه هاضمه، همیشه قدم اول در کنترل وزن بوده است.
عوارض از بین رفتن باکتری های مفید روده
وقتی جمعیت باکتریهای مفید کاهش پیدا کند، باکتریهای مضر و قارچهایی مثل کاندیدا فرصت رشد پیدا میکنند. عوارض از بین رفتن باکتریهای مفید روده میتواند شامل موارد زیر باشد:
- ضعف سیستم ایمنی و بیمار شدن مکرر؛
- سندرم روده تحریکپذیر (IBS)؛
- کمبود جذب ویتامینهای گروه B و ویتامین K؛
- التهاب مزمن روده و افزایش نفوذپذیری دیواره روده (روده نشتی)؛
- اختلال در تنظیم قند خون.
مصرف بیرویه آنتیبیوتیک، تغذیه پر از قند و غذاهای فرآوریشده، استرس مداوم و کمخوابی از عوامل اصلی این افت جمعیت باکتریایی هستند.
آزمایش میکروبیوم روده چگونه انجام میشود؟
آزمایش میکروبیوم روده معمولاً از طریق نمونه مدفوع و بررسی ژنتیکی ترکیب باکتریهای موجود در آن انجام میشود. این آزمایش نشان میدهد نسبت باکتریهای مفید به مضر چقدر است و کدام گونهها کم یا زیاد شدهاند. البته در طب سنتی، پیش از هر آزمایش آزمایشگاهی، معاینه نبض، رنگ زبان و بررسی مزاج فرد اطلاعات دقیقی از وضعیت گوارش و هاضمه به دست میدهد؛ روشی که مرتضی میرصالحی در جلسات مزاجشناسی از آن استفاده میکند تا بدون نیاز به آزمایشهای پرهزینه، ریشه مشکل را پیدا کند.
راه های تقویت میکروبیوم روده
برای تقویت میکروبیوم روده ترکیبی از اصلاح تغذیه و درمانهای سنتی نتیجه بهتری نسبت به هر روش بهتنهایی دارد:
- مصرف غذاهای تخمیری مثل ماست و ترشی طبیعی؛
- افزایش فیبر از سبزیجات، حبوبات و میوههای تازه؛
- کاهش قند، فستفود و غذاهای فرآوریشده؛
- نوشیدن آب کافی در طول روز؛
- خواب منظم و مدیریت استرس؛
- استفاده از گیاهان دارویی مقوی معده مثل زنجبیل، نعناع و رازیانه.
درمان عدم تعادل باکتری های روده در طب سنتی
درمان عدم تعادل باکتریهای روده در طب سنتی از یک نسخه ثابت برای همه پیروی نمیکند؛ چون مزاج هر فرد متفاوت است. برای مثال کسی که مزاج سرد و تر دارد، نفخ و کندی هضمش با گیاهان گرممزاج مثل زیره و دارچین درمان میشود، در حالیکه فردی با مزاج گرم به داروهای خنککننده نیاز دارد. در کنار داروهای گیاهی، حجامت نیز در طب سنتی برای تخلیه اخلاط فاسد و کمک به بازگشت تعادل بدن به کار میرود. این نگاه فردی به هر بیمار، تفاوت اصلی طب سنتی با نسخههای عمومی اینترنتی است.
درمان میکروبیوم با میرصالحی
مرتضی میرصالحی، متخصص و مدرس طب سنتی و اسلامی با بیش از 10 سال سابقه فعالیت، خدمات مختلفی از جمله بررسی بیماریها، مزاجشناسی، انواع حجامت و تجویز داروهای گیاهی و سنتی را هم بهصورت حضوری و هم غیرحضوری به مراجعهکنندگان ارائه میدهد. در حوزه درمان میکروبیوم روده، ابتدا مزاج فرد بررسی و علت اصلی بههمخوردن تعادل باکتریایی روده مشخص میشود، سپس نسخهای متناسب با شرایط بدنی همان فرد تجویز میشود؛ همراه با محصولات گیاهی سالم و اصل که مستقیماً از طریق سایت قابل تهیه هستند. اگر مدتی است با نفخ، یبوست یا خستگی مزمن دستوپنجه نرم میکنید و آزمایشهای معمول پاسخی به شما ندادهاند، مشاوره با یک متخصص مزاجشناس میتواند نقطه شروع خوبی برای برگرداندن سلامت روده باشد.
جمع بندی
میکروبیوم روده نقش مهمی در سلامت گوارش، وزن بدن، سیستم ایمنی و حتی خلقوخو دارد و بههمخوردن تعادل آن میتواند مجموعهای از علائم آزاردهنده را به همراه بیاورد. شناخت علائم اولیه، اصلاح سبک زندگی و تغذیه، و در صورت لزوم مراجعه به متخصص طب سنتی برای دریافت درمان متناسب با مزاج، از مهمترین گامها برای بازگرداندن سلامت روده است. اگر با علائم گفتهشده در این مقاله مواجه هستید، مشاوره با مرتضی میرصالحی میتواند نقطه شروع مناسبی برای اصلاح وضعیت گوارشی و کلی سلامت بدن شما باشد.
